De Vereniging van Brabantse Filmtheaters (VBF) organiseert van 4 november tot en met 30 december 2007 de filmspecial ‘De Smaak van Vlaanderen’.
In tegenstelling tot de soms wat ‘zure’ Hollander geven onze zuiderburen blijk van veel liefde en passie voor film. Ook de Belgische filmrecensent doet zijn werk met die passie en felheid en zonder de afstandelijkheid die Nederlanders vaak lijken te bezitten. Misschien een vleugje zuidelijk temperament? Daarnaast worden in België elk jaar prachtige titels uitgebracht die in Nederland niet gedistribueerd worden en zodoende nooit op het witte doek te zien zijn.
 
In verschillende filmtheaters zal De Foer het programma inleiden waar hij vol enthousiasme en liefde voor film zijn keuze zal toelichten. Bovendien zal hij zijn visie geven op de Belgische filmcultuur en het verschil met de Nederlandse filmcultuur. 
 
Bij twee titels uit ‘De Smaak van Vlaanderen’ zal bovendien een Belgische kortfilm als voorfilm vertoond worden. Deze kortfilms zijn onderdeel van de bijzondere animatiereeks DichtVorm Vlaanderen.
 
Inleiding door Steven De Foer (Lezing: 9 december bij de Filmclub)
De gemiddelde Nederlander is een cultureel geïnteresseerd mens. Het jaarlijks aantal theatervoorstellingen, gelezen boeken, museumbezoeken per inwoner ligt ver boven het Europese gemiddelde. Op die regel bestaat er één markante uitzondering: het filmbezoek.
De zestien miljoen Nederlanders kopen jaarlijks samen ongeveer 25 miljoen filmtickets. Ongeveer evenveel als de tien miljoen Belgen: respectievelijk 1,6 per persoon per jaar in Nederland, tegenover 2,5 bezoek per persoon per jaar in België.  Een verklaring voor dit verschil in bioscoopcultuur zou ons hier te ver leiden: dat wordt iets voor de inleidende lezing.
Dat de bioscoop in het culturele leven van de Nederlander relatief minder belangrijk is, vertaalt zich in minder schermen en kleinere zalen, maar ook in een kleiner aanbod. Zo gaan er mooie films verloren voor het Nederlandse publiek.

De filmkeuze van Steven de Foer
Daar zitten nogal wat Franse en Italiaanse films tussen. Franstalig België is zo sterk op de Franse cultuur gericht, dat zowat alles wat in de Vijfhoek wordt geproduceerd vroeg of laat ook wel in Wallonië en Brussel belandt, en in mindere mate ook in Vlaanderen. Hetzelfde geldt voor de Italiaanse en Spaanse cinema.
Ronduit fenomenaal was het Belgische succes van La Meglio Gioventù van Marco Tullio Giordana. Dat epische tweeluik van zes uur lang bleef meer dan een jaar op de affiche staan. De door zijn omvang niet erg uitnodigende film lokte 260.000 kijkers naar de bioscoop. Inmiddels werden er ook ruim 160.000 dvd’s van verkocht.
Giordana’s volgende film, met de tongbrekende titel Quando Sei Nato Non Puoi Più Nasconderti (‘zodra je geboren bent, kun je je niet meer verstoppen’) deed het veel minder goed, maar het blijft zonde dat hij de Nederlandse schermen nooit bereikt heeft.
Inhoudelijk ga ik hier niet veel lossen over dit drama. Quando Sei Nato is namelijk een film met een ongewone structuur in twee delen, onderbroken door een radicale cesuur die verrassend moet blijven.
De eerste veertig minuten zijn een haarfijn geschilderd portret van een jonge tiener op een zeilvakantie met zijn vader. Dan gebeurt er iets schokkends dat de film radicaal van stijl en inhoud doet veranderen: de tweede helft van Quando Sei Nato kaart één van de grootste morele dilemma’s van deze tijd aan.
Het gewicht van het onderwerp doet de makers soms kiezen voor een iets te didactische en moraliserende aanpak. Toch blijft dit een pakkend verhaal, bijzonder fraai gefotografeerd. Giordana is een meester in iets heel moeilijks: ongegeneerd gaan voor de grote emotie, zonder stroperig te worden. Ook dat speelt mee in mijn keuze voor deze film in deze selectie. Er bestaat een soort postmodern cynisme onder filmcritici waardoor emotionaliteit in films te gemakkelijk wordt afgedaan als platte sentimentaliteit. Giordana voelt die grens goed aan.
 
Where the Truth Lies heb ik geselecteerd omdat hij illustreert hoezeer zelfs Engelstalige films het publiek niet vinden als er geen grote marketingmachine achter zit. Dit misdaaddrama van de Canadese Armeniër Atom Egoyan (Exotica, The Sweet Hereafter) had alles in zich om zijn grootste hit te worden: misdaad, erotiek en bekende namen als Kevin Bacon en Colin Firth.
Egoyan werd echter het slachtoffer van het Amerikaanse puritanisme. Enkele nogal expliciete scènes leverden de film in de VS een R-rating op, en vooral een kwalijke reputatie. Alle commerciële kansen werden zo de nek omgedraaid, en de Canadezen hadden het geld niet om de film in Europa  wél behoorlijk te lanceren.
Where the Truth Lies is op het eerste gezicht een sappig schandaalverhaal, gebaseerd op een roman van Rupert Holmes (in een vorig leven zanger van de hits ‘Him’ en ‘The piña collada song’). Alles draait rond een jonge journaliste die twee idolen uit haar kindertijd opzoekt: het in de jaren vijftig wereldberoemde variétéduo Lance & Vince, dat plots uit de schijnwerpers verdween nadat er een naakte dode vrouw in het bed van hun hotelkamer gevonden was. 
In de handen van een mindere regisseur was dit gewoon een lekkere whodunnit geworden, maar Egoyan serveert zijn vertrouwde ingrediënten: een grote dosis visuele finesse, een fascinatie voor menselijke zwakheden, en een meanderende zoektocht naar een waarheid die moeilijk te achterhalen is. 'Waarheid' staat in Egoyans woordenboek in het meervoud.

Een selectie die ‘De Smaak van Vlaanderen’ heet, zou niet volledig zijn zonder een Vlaamse film. De culturele kloof tussen Vlaanderen en Nederland wordt trouwens (helaas) steeds groter, ook op filmgebied. Weinig films uit Vlaanderen slaan aan in Nederland, of vice versa. Zelfs de superhit De Zaak Alzheimer (760.000 bezoekers in Vlaanderen alleen) werd in Nederland na twee weken afgevoerd.
De betere Vlaamse films zijn kleine stadsfilms, meestal steunend op goede vertolkingen en een maatschappelijk relevant verhaal. Zeldzaam zijn de Vlaamse films met grote stilistische, structurele of cinematografische ambities, al deden Deus-zanger Tom Barman (Any Way the Wind Blows) en de jonge Fien Troch (Een Ander Zijn Geluk) verdienstelijke pogingen en is het geheel van de pot gerukte Ex Drummer van Koen Mortier aan een internationale carrière begonnen.
Ik koos voor Vidange Perdue, van de jonge Gentse Antwerpenaar Geoffey Enthoven. Het is een tragikomedie over een knorrige bejaarde die geen zin heeft in een verblijf in een rusthuis, met een schitterende Nand Buyl in een rol die in Nederland wellicht naar Rijk De Gooyer zou gaan. Met zeer bescheiden middelen gedraaid, oorspronkelijk bedoeld voor tv, werd Vidange Perdue eerst een bescheiden hit in Vlaanderen om vervolgens prima te scoren op internationale festivals. In Mannheim won Vidange Perdue zelfs de hoofdprijs.
Enthoven, die debuteerde met de hartverscheurende Franstalige semi-documentaire speelfilm Les Enfants de l’Amour is in ieder geval één van de grootste talenten van de jongste generatie Vlaamse cineasten. 
    
Steven De Foer
 
Speelfilms
Quando Sei Nato Non Puoi Piu Nasconderti (9 december bij de Filmclub)
regie: Marco Tullio Giordana
I/F/GB 2005, kleur, 120 min.
met: Alessio Boni, Michaela Cescon, Rodolfo Corsato e.a.
Nederlands en Frans ondertiteld
François Chalais Award Cannes 2005, genomineerd voor Gouden Palm 2005

Regisseur Giordana maakte in 2003 La Meglio Gioventù, een waar art-house succes dat ondanks zijn lange speelduur een enorm publiek in met name België naar de zalen wist te lokken. Dit succes maakte dat de verwachtingen hooggespannen waren toen in België de opvolger van deze door pers en publiek gewaardeerde film uitkwam. Giordana speelt in deze film opnieuw met het schetsen van grote emoties door kleine gebaren. Met prachtig camerawerk, goed gebruik van hedendaagse Italiaanse muziek, weinig dialoog en een verrassend rustige opbouw, weet Giordana een actueel thema van diep menselijk verdriet neer te zetten.
 
De film vertelt over de twaalfjarige Sandro, enig kind in een welgestelde familie in Brescia, een stadje in noord-Italië. Zijn vader Bruno (Boni, beter bekend als ’Matteo' uit La Meglio Gioventù) runt samen met zijn moeder het familiebedrijfje. Tijdens een nachtelijke zeiltocht op de Middellandse zee vindt er een dramatische gebeurtenis plaats die een onomkeerbare wending aan het leven van het gezin geeft.
 

Vidange Perdue (9 december bij de Filmclub)
regie: Geoffrey Enthoven
B 2006, kleur, 90 min
met: Nand Buyl, Marijke Pinoy, Viviane de Muynck e.a.
Nederlands en Frans ondertiteld
Award of Independent Cinema Owners en Best Film Mannheim Filmfestival 2006

Vidange Perdue is een tragikomedie met de in België vermaarde Nand Buyl in de hoofdrol. Buyl kruipt in de huid van Lucien. Als deze weduwenaar wordt, voelt hij zich eindelijk bevrijd van zijn zieke en veeleisende echtgenote. Het geeft hem de kans om een nieuw leven te beginnen. Hij doet het nu op zijn manier, en leeft al gauw in een varkensstal. Zijn dochter is een zenuwinzinking nabij en wil dat Lucien vertrekt naar een rusthuis. Maar hij houdt vol. Als hij zijn 46-jarige buurvrouw Sylvia (Pinoy) ontmoet, denkt hij zijn gelijke gevonden te hebben.
 
Nand Buyl schittert in Vidange Perdue als vuilbekkende koppige tachtiger. Enthovens atypische montage en vreemde camerastandpunten geven Buyl ook een podium waar hij Lucien tot in de puntjes kan neerzetten. Vidange Perdue heeft verder een prachtige soundtrack. De muziek geeft de levenslust weer die in Lucien broedt, maar die er niet uit mag komen.  
Toch laat Enthoven meer zien dan een portret van Lucien alleen; hij zet zich met Vidange Perdue af tegen een maatschappij die ouden van dagen het liefst opruimt in bejaardenhuizen om daar te vegeteren.

Where the Truth Lies (20 november bij de Filmclub)
regie: Atom Egoyan
CND/GB 2005, kleur, 106 min.
met: Kevin Bacon, Colin Firth, Alison Lohman e.a.
Nederlands en Frans ondertiteld
Genomineerd voor Gouden Palm 2005

Egoyan besloot na zijn kleine film Ararat (2002) het over een andere boeg te gooien met Where The Truth Lies, een thriller met een sterrencast. Toch zou deze film mét commerciële potentie in het puriteinse Amerika roemloos van het witte doek verdwijnen. Door een expliciete seksscène met twee mannen en een vrouw werden bezoekers onder de 17 zonder begeleiding geweigerd.

Journaliste Karen O'Connor (Lohman) onderzoekt de waarheid achter het uit elkaar gaan van een beroemd komisch duo, jaren geleden. De twee komieken, Vince Collins (Firth) en Lanny Morris (Bacon), vonden destijds een jong meisje overleden in hun hotelkamer, waarna ze besloten te stoppen. Ondanks dat ze beiden een waterdicht alibi hadden en ze niet werden beschuldigd, bleek dit het einde van het duo.
 
Egoyan levert met Where the Truth Lies een goede thriller die geen minuut te lang duurt. Elke scène voegt iets toe aan de plot, zonder dat je de indruk krijgt dat Egoyan zichzelf voorbij holt. De film heeft pakkende dialogen en is bovendien erg grappig. Met fantastische acteerwerk van Bacon en Firth. De scènes waarin ze samen voor een publiek staan, zinderen van de energie.
 
Kortfilms
Een Hand

regie: Kris Genijn
B 2006, animatie, kleur, 2 min., onderdeel van DichtVorm Vlaanderen
De eerste toenaderingspogingen in een café hebben altijd een risico in zich; de uitgestoken hand wordt gepakt, of niet…

Met Mijn Kwantorslag

regie: Pieter Vanluffelen
B 2006, animatie, kleur, 2 min., onderdeel van DichtVorm Vlaanderen
Prachtige animatiefilm waarin een lichaam zich tracht te bevrijden uit een kluwen van krabbels en vegen.