HOME

Hoe onvoorwaardelijk is vriendschap?

Door Gerda Baeyens

 

21-12-2004

Ik stond eigenlijk een beetje sceptisch tegenover het aangekondigde docudrama ‘Touching the void’. Ten eerste ben ik niet zo wild van de mengvorm documentaire en film, daarnaast ben ik ook niet zo gek van wintertoestanden, en op de koop toe heb ik ook last van een milde vorm van hoogtevrees. Dus een aangekondigd docudrama dat zich integraal in de hoge bergen afspeelt deed me al het ergste vermoeden….

Maar ik heb die avond een indrukwekkende film gezien. Ik moest heel erg terugdenken aan ‘Rabbit proof fence’, die andere film over onmenselijke vastberadenheid en de moed om de natuur te trotseren wanneer die de strijd lijkt te winnen. Het beeld van Joe in die gletsjerspleet zal ik niet snel vergeten. Ik kan me niet voorstellen hoe je je gezond verstand kunt bewaren wanneer je met allerlei breuken, bij temperaturen ver onder het vriespunt hulpeloos in een engte bengelt waarvan de diepte niet te peilen valt. Joe schaamde zich ervoor dat hij de controle over zichzelf verloor en was begonnen te huilen en te vloeken. Ik denk dat ik in een dergelijke situatie gewoonweg verlamd van angst zou zijn. Het moet een bijna bovenmenselijke kracht van hem gevraagd hebben om de enig mogelijke uitweg te durven nemen : de onzekere weg naar beneden, nog dieper de gletsjerspleet in. Onzekerheid is slopend, "ik word ziek van onzekerheid" hoor je mensen vaak zeggen. Hoe onmetelijk eenzaam, bang en wanhopig moet je dan niet zijn om die onzekerheid als je ultieme overlevingskans te beschouwen?

Gelukkig voor Joe had hij de juiste beslissing genomen : hij raakte uit die apocalyptische gletsjernauwte… maar toen begon het pas….
Je kon alleen maar stil van bewondering zijn voor de manier waarop hij struikelend, hinkend, glijdend, schuivend en rollend meter voor meter die vervloekte berg afdaalde, constant zijn grenzen verleggend, overschrijdend. Onbewust deed hij je nadenken over die eigen kleine strijdjes die je dagelijks voert, met jezelf, met je omgeving… hoe triviaal en onbeduidend leken die plots….

En dan was er ook nog de vriendschap tussen Joe en Simon die als een rode draad door het verhaal liep. Met wisselende gevoelens keek ik naar situaties waarin twee mannen elkaar onvoorwaardelijk vertrouwden en van elkaar afhankelijk waren. Ik vond het ontroerend te zien hoe Simon zonder veel woorden een eenmansreddingsoperatie begon die velen in zijn situatie niet eens overwogen zouden hebben. Waarom stelde diezelfde Simon mij dan een kwartier later zó teleur toen hij het touw waaraan Joe hulpeloos hing, doorsneed? Door dat te doen gaf hij zichzelf nog een overlevingskans maar wist hij tezelfdertijd dat hij Joe als die al niet dood was, een gewisse dood tegemoet liet gaan.
Hoe ver moet vriendschap kunnen gaan? Moet je elkaar ook ‘in het aanschijn van de dood’ blijven steunen of mag je overlevingsdrang op dat moment primeren? Het blijft voor de meeste onder ons gelukkig een theoretisch dilemma maar het deed me schrikken dat ik zo genadeloos Simon veroordeelde omdat hij Joe in de steek liet om zichzelf te redden.
Ik weet dat ik mijn geliefde nooit in de steek zou laten in een situatie van ‘leven of dood’. Althans, ik denk dat ik tot het uiterste zou gaan. Ik denk dat ik zoals vele anderen ervoor zou kiezen samen ten onder te gaan in plaats van het zinkend schip te verlaten. Zou ik dat ook doen voor vrienden? Ik hoop uit de grond van mijn hart dat het antwoord ‘ja’ is, maar ik weet het niet zeker… Maakt dat mij tot een onechte vriend(in)? Ik weet het niet, net zomin als ik weet of ik net als Joe mijn eigen heil voorop zou stellen..

Een ding weet ik wel : men zegt vaak dat vriendschap heilig is, misschien moeten we daarom wat zuiniger omspringen met het woord en het gevoel dat ‘vriendschap’ heet. Echte vriendschap is namelijk schaars maar hopelijk wel onvoorwaardelijk, te allen tijde.